Ορυκτά «τα παιδιά» του πλανήτη μας – 2ο μέρος

Επιμέλεια: Καφάση Πηνελόπη

Η λέξη ορυκτό προέρχεται από το ρήμα «ορύσσω» ή «ορύττω» που σημαίνει σκάβω, επειδή τα ορυκτά τα παίρνουμε από τη γη με το σκάψιμο, την «εξόρυξη». Το ορυκτό που αξιοποιείται ως πρώτη ύλη για την εξαγωγή κάποιου στοιχείου ονομάζεται μετάλλευμα. Για παράδειγμα ο γαληνίτης είναι μετάλλευμα του μολύβδου.
Τα ορυκτά αποτελούν κύριο αντικείμενο μελέτης της Ορυκτολογίας. Η μελέτη της μας βοηθάει να κατανοήσουμε την μεγάλη ποικιλία των ορυκτών και των πετρωμάτων που απαντούν στην γη, την προσφορά προηγμένων και σύγχρονων πληροφοριών για τη δημιουργία τους, την ανάδειξη του ρόλου τους στη γήινη ιστορία και λειτουργία του πλανήτη μας, τη στενή τους σχέση με τις ανθρώπινες δραστηριότητες και την υγιεινή διαβίωση, τη χρησιμότητα τους σε πληθώρα εφαρμογών, καθώς και την επίδρασή τους στο περιβάλλον. Έχει άμεση σχέση με την Κρυσταλλογραφία, την Πετρολογία, την Γεωχημεία και την επιστήμη των Υλικών και αποτελεί βασικό και αναπόσπαστο πεδίο των Γεωλογικών και Περιβαλλοντικών Επιστημών. Επίσης, αποτελεί σημαντικό αντικείμενο της Γεμμολογίας, της εδαφολογίας, της Μεταλλουργίας, της Χημικής Τεχνολογίας, της Ωκεανογραφίας, της Κοσμετολογίας, της Αρχαιολογίας, της Συντήρησης Έργων Τέχνης και των Πλανητικών Επιστημών.

The Crystal Cave of Giants ~ The Naica Mine of Chihuahua, Mexico.

Ορισμένα ορυκτά, όπως για παράδειγμα το διαμάντι, το θείο και ο χρυσός είναι καθαρά χημικά στοιχεία. Τα περισσότερα, όμως, αποτελούνται από κάποια ανόργανη ένωση. Ο Βωξίτης, για παράδειγμα, είναι πέτρωμα που αποτελείται από τα ορυκτά βαιμίτη, γιββσίτη και διάσπορο, των οποίων το κύριο (αλλά όχι το μοναδικό) συστατικό είναι το οξείδιο του αργιλίου, ενώ ο γαληνίτης είναι θειούχος μόλυβδος. Τέτοιου είδους ορυκτά βρίσκονται στα πετρώματα, αποτελώντας τα συστατικά τους ενώ άλλα, όπως το χλωριούχο νάτριο (αλάτι) αφθονούν τόσο στη θάλασσα όσο και σε ποταμούς ή λίμνες. Ωστόσο, σπάνια ένα ορυκτό βρίσκεται αυτούσιο στην Φύση. Τα περισσότερα ορυκτά περιέχουν και προσμίξεις άλλων ορυκτών. Όταν οι προσμείξεις υπερβαίνουν την τάξη των 0,1 ppm αναφέρονται στον χημικό τύπο του ορυκτού ενώ όταν υπερβαίνουν το 1 ppm μπορούν να αλλάξουν βασικά στοιχεία της σύστασης και των ιδιοτήτων του ορυκτού. ( ppm= parts per million )
Η εξέταση των ορυκτών μας βοηθά να κατανοήσουμε την προέλευση της Γης, εφόσον αποθηκεύουν στο εσωτερικό τους χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το τι συνέβη στο γεωλογικό παρελθόν.
Αν και έχουν ανακαλυφθεί πάνω από 4.000, μόνο 30 περίπου είναι κοινά στην επιφάνεια του πλανήτη. Πρόκειται κυρίως για τα πυριτικά ορυκτά που αποτελούν το 95% του στερεού φλοιού της γης.
Σχεδόν όλοι οι αρχαίοι αλλά και νεώτεροι πολιτισμοί σε κάθε γωνιά του πλανήτη χρησιμοποιούσαν ποικιλοτρόπως και “σέβονταν” τους λίθους. Οι φυσικές ιδιότητές τους είναι πολλές και οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να τους χρησιμοποιήσουμε ακόμα περισσότεροι. Σύμφωνα με πληροφορίες η αρχαιότερη γραπτή μαρτυρία που αναφέρεται στις θεραπευτικές ιδιότητες των λίθων βρέθηκε σε Αιγυπτιακό πάπυρο.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΡΥΚΤΩΝ
Τα ορυκτά μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως εξής:

1) Ορυκτά καύσιμα όπως φυσικό αέριο, πετρέλαιο, λιθάνθρακας, λιγνίτης, γαιάνθρακας (καύσιμο).
2) Πολύτιμοι λίθοι όπως διαμάντι, αζουρίτης, αμέθυστος, απατίτης, αστερισμός, βήρυλλος, διοπτάσιος, ζαφείρι, ζιρκόνιο, κεχριμπάρι, μαλαχίτης, τοπάζι, τουρμαλίνης, χαλαζίας
3) Βιομηχανικά ορυκτά όπως άργιλος, ασβεστόλιθος, μοσχοβίτης, βερμικουλίτης, βολλαστονίτης, βορικά άλατα, γύψος, διατομίτης, ζεόλιθος, καολίνης, μαγνησίτης, λευκά πληρωτικά, μπεντονίτης, περλίτης, χουντίτης, σελεστίτης

Τα ορυκτά είναι πολύτιμα για τη μελέτη της γεωλογικής εξέλιξης της γης.
Η μελέτη των ορυκτών είναι πολλαπλά χρήσιμη. Ορισμένα βρίσκουν εφαρμογή στη βιομηχανία ως έχουν ή μετά από επεξεργασία. Πολλά ορυκτά που δημιουργούνται κάτω από τις ίδιες φυσικοχημικές συνθήκες και συνιστούν μία «παραγένεση ορυκτών», έχουν ιδιαίτερη αξία για τους γεωλόγους, αφού αποτελούν χρήσιμα εργαλεία για τη μελέτη της γεωλογικής ιστορίας μίας περιοχής. Άλλα ορυκτά ή παραγενέσεις ορυκτών αποτελούν δείκτες μίας μεταλλοφορίας ή αποδεικνύουν τον τρόπο γένεσης και εξέλιξης πετρωμάτων, μεταλλευμάτων ή γεωλογικών σχηματισμών.

Σχόλια

μοιράστε

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email
Close Menu