Υπάρχουν κάποιες φράσεις που όταν τις ακούμε, κάτι μέσα μας ταράζεται. Μία από αυτές είναι η φράση «έρωτας ή τίποτα». Φαίνεται απόλυτη, σχεδόν σκληρή, και όμως, αν σταθούμε λίγο μέσα στην δόνηση αυτής της φράσης , θα δούμε ότι δεν μιλά για τον άλλον. Μιλά για εμάς.
Στην καθημερινότητα έχουμε μάθει να ονομάζουμε «έρωτα» πολλές διαφορετικές καταστάσεις. Έχουμε μάθει να βαφτίζουμε έρωτα την ένταση, την προσκόλληση, την ανάγκη, την επιθυμία να μην είμαστε μόνοι. Έχουμε μάθει να θεωρούμε ότι αν κάτι μας καίει, αν μας αναστατώνει, αν μας αποδιοργανώνει, τότε είναι αληθινό. Όμως η ψυχολογία μάς δείχνει κάτι διαφορετικό. Μας δείχνει ότι πολλές φορές αυτό που βιώνουμε ως έρωτα είναι στην πραγματικότητα ενεργοποίηση βαθύτερων αναγκών και τραυμάτων.
Ο άνθρωπος δεν γεννιέται με την ικανότητα να αγαπά ώριμα. Τη μαθαίνει. Και για να τη μάθει, χρειάζεται πρώτα να έρθει σε επαφή με τον εαυτό του. Χρειάζεται να δει τις ελλείψεις του, τους φόβους του, τα κομμάτια εκείνα που ζητά απελπισμένα να του κάλυψη κάποιος άλλος . Οσο αντιστεκόμαστε να τα αναγνωρίσουμε Μπαίνουμε σε σχέσεις όχι για να συναντήσουμε τον άλλον, αλλά για να σωθούμε.
Και εκεί αρχίζει η σύγχυση.
Δημιουργούμε σχέσεις που βασίζονται σε μια σιωπηλή συμφωνία. Θα σου δώσω αυτό που χρειάζεσαι, αν μου δώσεις αυτό που μου λείπει. Θα είμαι όπως με θέλεις, αν με κρατήσεις. Θα προσαρμοστώ, θα αλλάξω, θα μικρύνω, αρκεί να μη με αφήσεις. Αυτές οι σχέσεις μπορεί να έχουν ένταση, μπορεί να έχουν πάθος, αλλά δεν έχουν ελευθερία. Και χωρίς ελευθερία, δεν υπάρχει έρωτας.
Ο έρωτας, στην πιο βαθιά του διάσταση, δεν είναι συγχώνευση. Δεν είναι το «δεν μπορώ χωρίς εσένα». Αυτό είναι εξάρτηση. Ο έρωτας είναι η δυνατότητα να μπορείς να υπάρξεις πλήρως ως εσύ και να επιλέγεις να είσαι με τον άλλον. Είναι μια συνάντηση δύο ολοκληρωμένων υπάρξεων, όχι δύο μισών που ψάχνουν να γίνουν ένα γιατί δεν αντέχουν να δουν ολο τον εαυτο τους, μαζί και το σκοτάδι που εμπεριέχουν.
Αυτό όμως προϋποθέτει κάτι δύσκολο. Να αντέξεις να είσαι μόνος. Όχι ως τιμωρία, αλλά ως στάδιο ψυχικής ωρίμανσης. Να καθίσεις με τον εαυτό σου χωρίς περισπασμούς, χωρίς να τρέχεις να γεμίσεις το κενό. Να δεις τι υπάρχει εκεί. Γιατί το κενό που φοβόμαστε τόσο, δεν είναι πραγματικά κενό. Είναι χώρος και μόνο μέσα σε αυτόν τον χώρο μπορεί να γεννηθεί κάτι αληθινό.
Όταν δεν αντέχουμε αυτόν τον χώρο, τότε μπαίνουμε σε σχέσεις για να τον καλύψουμε. Και τότε αρχίζουμε να ζητάμε από τον άλλον να μας ρυθμίσει συναισθηματικά, να μας καθησυχάσει, να μας επιβεβαιώσει. Αλλά κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να κρατήσει αυτό το βάρος για πολύ. Και έτσι οι σχέσεις φθείρονται, γιατί υπάρχει υπερβολική ανάγκη επιβεβαιώσεις.
Ο αληθινός έρωτας δεν έρχεται να καλύψει ανάγκες. Δεν είναι σωτηρία. Είναι επιλογή. Και αυτή η επιλογή έχει μέσα της ησυχία.
«Η αληθινή αγάπη έρχεται ήσυχα, χωρίς λάβαρα και πυροτεχνήματα. Αν ακούτε καμπάνες, να πάτε να κοιτάξετε τα αφτιά σας».
(Έριχ Σίγκαλ)
Σε αντίθεση με αυτό που έχουμε μάθει, ο έρωτας δεν είναι απαραίτητα έντονος. Δεν είναι συνεχής κορύφωση. Δεν είναι δράμα. Είναι μια βαθιά αίσθηση παρουσίας. Είναι το να μπορείς να είσαι με τον άλλον χωρίς να χάνεις τον εαυτό σου. Να εκφράζεσαι χωρίς φόβο. Να λες την αλήθεια σου χωρίς να απειλείται η σχέση.
Και εδώ έρχεται μια από τις πιο σημαντικές διακρίσεις. Δεν είναι όλες οι έντονες σχέσεις έρωτας. Κάποιες είναι απλώς ενεργοποίηση τραύματος, μας βάζουν σε γνώριμες συναισθηματικές καταστάσεις, μας τραβούν σε δυναμικές που έχουμε ξαναζήσει. Και επειδή είναι οικείες, τις εκλαμβάνουμε ως αληθινές. Αλλά η οικειότητα δεν είναι πάντα ένδειξη υγείας. Μερικές φορές είναι απλώς επανάληψη, είναι τα γνώριμα τραυματικά μοτίβο που έχουμε μάθει.
Ο έρωτας δεν σε κάνει να χάνεσαι δεν σε αποδιοργανώνει. Σε φέρνει πιο κοντά στον πυρήνα σου. Δεν σε αναγκάζει να γίνεις κάτι άλλο. Σε επιτρέπει να είσαι αυτό που είσαι.
Και αυτό είναι που τον κάνει δύσκολο.
Γιατί για να αντέξεις τον έρωτα, πρέπει να αντέξεις να είσαι ο εαυτός σου. Χωρίς ρόλους. Χωρίς μάσκες. Χωρίς προσαρμογές που σε απομακρύνουν από την αλήθεια σου. Και αυτό πολλές φορές είναι πιο τρομακτικό από το να χαθείς μέσα σε μια σχέση.
Η φράση «έρωτας ή τίποτα» δεν είναι απαίτηση προς τον άλλον. Είναι εσωτερική στάση. Είναι η απόφαση να μη συμβιβαστείς με σχέσεις που σε απομακρύνουν από εσένα. Να μη δεχτείς κάτι λιγότερο από αυτό που σε εξελίσσει, σε στηρίζει και σε σέβεται.
Και αν αυτό σημαίνει ότι για ένα διάστημα θα είσαι μόνος, τότε αυτό το διάστημα δεν είναι απώλεια. Είναι προετοιμασία. Είναι το έδαφος πάνω στο οποίο μπορεί να χτιστεί κάτι πραγματικό.
Γιατί τελικά ο πιο βαθύς έρωτας ξεκινά όταν δεν χρειάζεσαι κάποιον για να υπάρξεις.
Βιβλίο
Έρωτας ή Τίποτα» του Έλληνα ψυχιάτρου–ψυχοθεραπευτή
Δημήτρης Φ. Καραγιάννης
Φυγή, του Γιώργου Σεφέρη
Δεν ήταν άλλη η αγάπη μας
έφευγε ξαναγύριζε και μας έφερνε
ένα χαμηλωμένο βλέφαρο πολύ μακρινό
ένα χαμόγελο μαρμαρωμένο, χαμένο
μέσα στο πρωινό χορτάρι
ένα παράξενο κοχύλι που δοκίμαζε
να το εξηγήσει επίμονα η ψυχή μας.
H αγάπη μας δεν ήταν άλλη ψηλαφούσε
σιγά μέσα στα πράγματα που μας τριγύριζαν
να εξηγήσει γιατί δε θέλουμε να πεθάνουμε
με τόσο πάθος.
Kι αν κρατηθήκαμε από λαγόνια κι αν αγκαλιάσαμε
μ’ όλη τη δύναμή μας άλλους αυχένες
κι αν σμίξαμε την ανάσα μας με την ανάσα
εκείνου του ανθρώπου
κι αν κλείσαμε τα μάτια μας, δεν ήταν άλλη
μονάχα αυτός ο βαθύτερος καημός να κρατηθούμε
μέσα στη φυγή.
Ιωάννα Μπράτη | Ψυχοθεραπεία & Ομάδες Αυτογνωσίας