Το δίκταμο είναι ένα από τα πιο ιερά και μυστηριώδη βότανα της ελληνικής παράδοσης. Ένα φυτό μικρό και εύθραυστο στην όψη, αλλά βαθιά συνδεδεμένο με τη θεραπεία, τη γυναικεία φύση, την προστασία και τον έρωτα. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, το δίκταμο κουβαλά κάτι σχεδόν μυθικό. Δεν θεωρήθηκε ποτέ απλώς ένα θεραπευτικό βότανο, θεωρήθηκε φυτό δύναμης και λεβεντιάς.
Φυτρώνει κυρίως στα υπέροχα βουνά της Κρήτης και ιδιαίτερα στις δύσβατες πλαγιές του Ψηλορείτη και των Λευκών Ορέων. Οι αρχαίοι πίστευαν ότι το ίδιο το φυτό επέλεγε πού θα εμφανιστεί. Ίσως γι’ αυτό δημιουργήθηκε γύρω του μια αίσθηση ιερότητας.
Το όνομά του προέρχεται από το όρος Δίκτη της Κρήτης, που συνδέεται μυθολογικά με τη γέννηση του Δία. Σύμφωνα με παραδόσεις, το δίκταμο ήταν αφιερωμένο στην Άρτεμη, θεά της φύσης, της γυναικείας δύναμης και του τοκετού. Το φυτό χρησιμοποιήθηκε για αιώνες σε θέματα που σχετίζονταν με το γυναικείο σώμα πόνους περιόδου, τοκετό, ανάρρωση, εξάντληση και συναισθηματική αποφόρτιση.
Υπάρχει ένας πολύ παλιός ελληνικός μύθος που αναφέρει ότι τα άγρια κατσίκια της Κρήτης, οι κρητικοί αίγαγροι, όταν τραυματίζονταν από βέλη, αναζητούσαν δίκταμο για να θεραπευτούν. Λεγόταν πως αφού έτρωγαν το φυτό, τα βέλη έπεφταν μόνα τους από το σώμα τους. Η εικόνα αυτή πέρασε βαθιά στη λαϊκή φαντασία και το δίκταμο έγινε σύμβολο του βοτάνου που βγάζει το τραύμα.
Και ίσως αυτός ο συμβολισμός να αγγίζει κάτι πολύ βαθύτερο και ψυχολογικό.
Γιατί πολλές φορές η θεραπεία δεν είναι να καλύψεις το τραύμα, αλλά να μπορέσεις να το απομακρύνεις από μέσα σου. Να πάψει το σώμα και η ψυχή να κουβαλούν το “βέλος”.
Στην ενετική Κρήτη το δίκταμο θεωρούνταν εξαιρετικά πολύτιμο. Οι άντρες που το μάζευαν από τους γκρεμούς ονομάζονταν ερωντάδες, γιατί συχνά ρίσκαραν τη ζωή τους για να το συλλέξουν και να το προσφέρουν στις γυναίκες που αγαπούσαν. Έτσι, το δίκταμο η με το όνομα που πολύ συχνά το ονοματίζουν στην Κρήτη ερωντας συνδέθηκε και με τον έρωτα, όχι όμως με έναν επιφανειακό τρόπο. Με έναν έρωτα που έχει κόπο, κίνδυνο, αφοσίωση.
Στην ελληνική λαϊκή παράδοση πίστευαν ότι το δίκταμο μαλακώνει την ψυχή. Το έδιναν σε γυναίκες που είχαν περάσει μεγάλη στενοχώρια, απώλεια ή εξάντληση σωματική η ψυχική. Υπήρχε η αίσθηση ότι το φυτό δεν δρούσε μόνο στο σώμα αλλά και στο συναίσθημα.
Ακόμη και η μυρωδιά του έχει κάτι βαθιά καθησυχαστικό. Ζεστή, γήινη, σαν να κουβαλά τη μνήμη του βουνού και της πέτρας.
Στην ψυχολογία των συμβόλων, το δίκταμο μοιάζει να σχετίζεται με τη γυναικεία ικανότητα επούλωσης. Όχι με την κλασική εικόνα της γυναίκας που στωικά αντέχει τα πάντα, αλλά με μια βαθύτερη αλχημιστική διαδικασία όπου μια γυναίκα προσπαθεί να επιστρέψει στον εαυτό της μετά από κάποιο πόνο.
Ο Carl Jung πίστευε ότι η θεραπεία δεν συμβαίνει όταν ο άνθρωπος αποφεύγει το τραύμα, αλλά όταν μπορεί να σταθεί απέναντί του χωρίς να χαθεί μέσα του. Το δίκταμο, συμβολικά, μοιάζει να αντιπροσωπεύει ακριβώς αυτή τη διαδικασία. Την ήρεμη αλλά βαθιά αποκατάσταση μετά από ψυχική πληγή.
Δεν είναι τυχαίο ότι το φυτό συνδέθηκε τόσο έντονα με τη γυναικεία φύση. Για αιώνες οι γυναίκες κουβαλούσαν όχι μόνο σωματική αλλά και ψυχική καταπόνηση. Το δίκταμο έγινε σε πολλές περιοχές το βότανο της παρηγοριάς. Ένα ζεστό αφέψημα για το σώμα, αλλά και μια μορφή φροντίδας από την μανα στην κόρη από την γιαγιά στην εγγονή από την μια γυναικά στην άλλη.
Υπάρχουν ακόμη στην Κρήτη παλιές συνταγές όπου το δίκταμο αναμειγνύεται με μέλι και κανέλα για ενδυνάμωση μετά από εξάντληση ή συναισθηματική κατάρρευση. Άλλοι το χρησιμοποιούν σε ατμόλουτρα ή σε τελετουργικά καθαρισμού.
Στη λαϊκή μαγεία θεωρούσαν ότι το δίκταμο μπορούσε να ηρεμήσει σπίτια όπου υπήρχε ένταση και στενοχώρια. Το έκαιγαν ως θυμίαμα ή το τοποθετούσαν κοντά στο κρεβάτι για ηρεμία και συναισθηματική αποφόρτιση.
Υπάρχει κάτι βαθιά συγκινητικό στο πώς οι παλιές παραδόσεις αντιμετώπιζαν τα βότανα. Δεν τα έβλεπαν μόνο ως ουσίες. Τα έβλεπαν σαν συμμάχους της ψυχής. Και το δίκταμο υπήρξε ίσως ένα από τα πιο γυναικεία βότανα της ελληνικής γης.
Σήμερα, σε μια εποχή όπου πολλές γυναίκες συνεχίζουν να ζουν με υπερένταση, πίεση και συναισθηματική εξάντληση, το δίκταμο μοιάζει να κουβαλά ακόμη το ίδιο μήνυμα, ότι η θεραπεία δεν χρειάζονται πάντα υπερβολές. Μερικές φορές αρκεί ένα φλιτζάνι ζεστό δίκταμο με μέλι. Το μικρό αυτό βότανο, που φυτρώνει ανάμεσα στις πέτρες και επιμένει να ανθίζει εκεί όπου όλα μοιάζουν άνυδρα, μπορεί να γαληνέψει μια θηλυκή ψυχή και να τη γεμίσει θαλπωρή.