Το χαρακτηριστικό μπλε του κυανίτη είναι πανέμορφο, αλλά αυτό που με γοητεύει ακόμη περισσότερο βρίσκεται βαθύτερα στη δομή του: ο ίδιος κρύσταλλος δεν παρουσιάζει την ίδια σκληρότητα προς όλες τις κατευθύνσεις.
Ο κυανίτης είναι πυριτικό ορυκτό του αργιλίου, με χημικό τύπο Al₂SiO₅. Ανήκει στην ίδια χημική οικογένεια με τον ανδαλουσίτη και τον σιλλιμανίτη. Έχουν ακριβώς τον ίδιο χημικό τύπο, αλλά διαφορετική κρυσταλλική δομή και, επομένως, διαφορετικές φυσικές ιδιότητες. Ο κυανίτης σχηματίζεται χαρακτηριστικά σε μεταμορφωμένα πετρώματα και συνδέεται ιδιαίτερα με συνθήκες αυξημένης πίεσης.
Η σκληρότητά του είναι κατευθυντική. Κατά μήκος μιας κρυσταλλογραφικής κατεύθυνσης βρίσκεται περίπου στο 4,5–5,5 της κλίμακας Mohs, ενώ εγκάρσια μπορεί να φτάνει περίπου στο 6,5–7. Δεν άλλαξε το ορυκτό, φυσικά. Δεν έγινε ξαφνικά κάτι άλλο. Είναι ο ίδιος κυανίτης, με την ίδια χημική σύσταση, ο οποίος παρουσιάζει διαφορετική αντίσταση ανάλογα με την κατεύθυνση από την οποία δοκιμάζεται.
Δεν μπορώ να μη δω σε αυτό μια εικόνα του ανθρώπινου ψυχισμού.
Έχουμε μάθει να χωρίζουμε εύκολα τους ανθρώπους σε δυνατούς και ευάλωτους. Λέμε «είναι πολύ δυνατή γυναίκα», «έχει περάσει τόσα και αντέχει», σαν η ψυχική δύναμη να ήταν μία σταθερή ιδιότητα που πρέπει να εμφανίζεται παντού με τον ίδιο τρόπο. Κι όταν ο ίδιος άνθρωπος λυγίσει μπροστά σε κάτι που, μάλιστα, στους άλλους μπορεί να φαίνεται μικρό, αναρωτιόμαστε τι του συνέβη και πώς έγινε έτσι. Λες και δεν έχει ανάγκη αυτό το πλάσμα κάποια στιγμή να ξαποστάσει.
Μπορεί τελικά να μην είναι καθόλου παράξενο.
Ένας άνθρωπος μπορεί να αντέξει μια τεράστια επαγγελματική πίεση και να αποδιοργανώνεται μπροστά σε μια συναισθηματική απόρριψη. Μπορεί να αντιμετωπίσει μια σοβαρή πρακτική δυσκολία με απίστευτη ψυχραιμία και να αισθανθεί εντελώς ανυπεράσπιστος όταν κάποιος που αγαπά απομακρύνεται ξαφνικά και πολλές φορές χωρίς καν να του δώσει μια εξήγηση. Βλέπεις, είναι δυνατός, θα τα βγάλει πέρα.
Φυσικά, επειδή ένας άνθρωπος κουράζεται ή λυγίζει κάτω από μεγάλη πίεση, δεν σημαίνει ότι δεν έχει δύναμη.
Η σύγχρονη έρευνα για την ψυχολογική ανθεκτικότητα έχει απομακρυνθεί σημαντικά από την ιδέα ότι ανθεκτικός είναι ο άνθρωπος που παραμένει ανεπηρέαστος από τις αντιξοότητες. Η ανθεκτικότητα συνδέεται περισσότερο με την ικανότητα θετικής προσαρμογής, ανάκαμψης και ευέλικτης ανταπόκρισης στις διαφορετικές απαιτήσεις μιας δύσκολης κατάστασης. Δεν είναι συνώνυμη με το άτρωτο. Δεν είναι ξαδελφάκι του Superman ή της Superwoman.
Και αυτή η διάκριση είναι πολύ σημαντικό, επιτέλους, να κατανοηθεί.
Γιατί πολλές φορές πίσω από την ταυτότητα του δυνατού ανθρώπου κρύβεται ένας σιωπηλός κανόνας: δεν επιτρέπεται να χρειάζομαι. Ή ακόμη χειρότερα, μπορεί να μην περνά καν από το μυαλό του ανθρώπου ότι δικαιούται να χρειάζεται κάτι. Και, φυσικά, πολλές φορές δεν συμφέρει ούτε τους γύρω του να περάσει αυτή η σκέψη από το μυαλό του, γιατί πολύς κόσμος μπορεί να έχει βολευτεί με τον άνθρωπο που αντέχει, φροντίζει και τα καταφέρνει πάντα.
Εκεί η δύναμη μπορεί να μετατραπεί σε πανοπλία. Δεν ζητώ βοήθεια. Δεν δείχνω φόβο. Δεν επιτρέπω στους άλλους να με δουν όταν δεν γνωρίζω τι πρέπει να κάνω. Και όσο περισσότερο οι άνθρωποι γύρω μου με αναγνωρίζουν ως τον δυνατό, τόσο δυσκολότερο γίνεται να εγκαταλείψω αυτόν τον ρόλο.
Μπορεί ακόμη και να θυμώσουν όταν πάψεις να τον υπηρετείς. Γιατί πρέπει να υπηρετείς την περσόνα: ο θεραπευτής δεν αρρωσταίνει, εσύ θα έπρεπε να το έχεις λύσει αυτό, εσύ ξέρεις, εσύ μπορείς να το διαχειριστείς. Και έτσι μπορεί να καταλήξεις να κρύβεις ακόμη καλύτερα όσα αισθάνεσαι, για να συνεχίσεις να ανταποκρίνεσαι στην εικόνα που έχει δημιουργηθεί για εσένα.
Εδώ θα μπορούσαμε να συναντήσουμε και την έννοια της Persona του Carl Gustav Jung: την πλευρά της προσωπικότητας μέσα από την οποία παρουσιαζόμαστε και προσαρμοζόμαστε στον κοινωνικό κόσμο. Η Persona είναι απαραίτητη στη ζωή μας. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ταυτιζόμαστε τόσο πολύ μαζί της, ώστε δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε όσα υπάρχουν πίσω από αυτήν.
Η γυναίκα που όλοι θεωρούν ατρόμητη μπορεί να φοβάται. Ο άνθρωπος που στηρίζει τους πάντες μπορεί να χρειάζεται να στηριχθεί. Εκείνος που φαίνεται απολύτως αυτάρκης μπορεί να λαχταρά βαθιά τη σύνδεση.
Και ίσως εδώ ο κυανίτης προσφέρει μια εξαιρετικά όμορφη εικόνα.
Δεν θα πω ότι επειδή παρουσιάζει διαφορετική σκληρότητα θεραπεύει την ανθρώπινη ευαλωτότητα. Η ορυκτολογική ιδιότητα είναι επιστημονικό γεγονός, η ψυχολογική ανάγνωση είναι δικός μας συμβολισμός. Για μένα όμως ακριβώς εκεί βρίσκεται η δύναμη ενός συμβόλου, δεν χρειάζεται να το μετατρέψουμε σε απόδειξη για να μας βοηθήσει να σκεφτούμε διαφορετικά.
Ο κυανίτης παραμένει κυανίτης είτε τον συναντήσεις στην κατεύθυνση όπου εμφανίζεται σκληρότερος είτε σε εκείνη όπου εμφανίζεται πιο ευάλωτος.
Ίσως κι εμείς χρειάζεται κάποτε να επιτρέψουμε στον εαυτό μας την ίδια ελευθερία.
Η ευαλωτότητά μας δεν ακυρώνει τη δύναμή μας. Είναι απλώς μια άλλη κατεύθυνση του ίδιου ανθρώπου.